ТОМОРҚА ХЎЖАЛИГИ ФАОЛИЯТИДАН КЕЛАДИГАН ДАРОМАДГА ИННОВАЦИЯЛАР ТАЪСИРИНИ ИҚТИСОДИЙ БАҲОЛАШ - Ҳасанов , Шавкат; Муратов , Шукрулло (THE INNOVATION ECONOMY, 2023)
Мазкур илмий тадқиқот ишида қишлоқ ҳудудлари аҳолиси томорқа хўжалик фаолиятидан олинган даромадга инновацияларнинг таъсири ўрганилган. Тадқиқотда Самарқанд вилояти қишлоқ ҳудудла-рида 1428 та томорқа хўжаликларида ўтказилган ижтимоий сўровнома маълумотларидан фойдаланилган. Омилли таҳлил (Factor Analysis) моделидан фойдаланилган ҳолда томорқа хўжалик фаолиятида фойдаланилган инновацияларни ифодаловчи ўзгарувчилардан “Инновациялардан фойдаланиш индекси” ишлаб чиқилган. Ўзгарувчиларнинг нормал тақсимоти Шапиро (Shapiro-Wilk W-test) тести воситасида текширилган. Шунингдек, томорқа хўжалик фаолиятидан олинган даромад билан унга таъсир этувчи ўзгарувчилар ўртасидаги боғлиқ-ликни аниқлашда ANOVA (Analysis of variance) тести, ўзгарувчилар таъсири билан боғлиқ (heteroginiety) ва улар ўртасида кучли боғланиш (multicollinearity) муаммоси ҳамда олинган натижалар мустаҳкам бўлишини таъминлаш учун диагностика VIF (Variance inflation factor) тести ўтказилган. Таҳлилда, томорқа хўжалик фаолиятидан олинган даромадга инновацияларнинг таъсирини иқтисодий баҳолашда Tobit моделидан фойдала-нилган. Натижада, “Инновациялардан фойдаланиш индекси” 1 фоиз (***p<01) ликда статистик муҳим аҳа-миятга эгалиги аниқланган. “Инновациялардан фойдаланиш индекси”нинг 1 коэффициентга ошиши фаолият-дан келадиган даромадни 3,664 минг сўмга ошириши илмий асосланган. Олинган таҳлил натижалар асосида, томорқа хўжаликлари фаолиятидан келадиган даромадларни ошириш борасида илмий асосланган таклифлар ишлаб чиқилган.